ปีนี้ไม่ได้แย่ขนาดนั้นหรอก: วิธีทบทวนปีเก่า (Year End Review) แบบใจดี

ในห้องทำงานที่เงียบสงบ แสงไฟสีส้มนวลตาตกกระทบลงบนสมุดบันทึกเล่มหนา กาแฟแก้วโปรดเริ่มเย็นชืด แต่ดูเหมือนความว้าวุ่นในใจกลับระอุอุ่นขึ้นมาแทน

สิ้นปีวนมาถึงอีกครั้ง ช่วงเวลาที่โลกภายนอกตะโกนบอกให้เรา 'สรุปผลประกอบการชีวิต' มองย้อนกลับไปดูว่าปีนี้ทำอะไรสำเร็จไปบ้าง บรรลุเป้าหมายที่ตั้งไว้เมื่อต้นปีครบทุกข้อหรือยัง

พอก้มมอง To-do list ที่ยาวเป็นหางว่าว แล้วเห็นช่องว่างว่างเปล่าที่ยังไม่ได้ขีดฆ่า ความรู้สึกหนักอึ้งก็กดทับลงบนบ่าทันที 'ปีนี้เราทำอะไรไปบ้างนะ? ทำไมดูเหมือนไม่ได้ทำอะไรเป็นชิ้นเป็นอันเลย?'

ถ้ากำลังรู้สึกแบบนี้... อยากขยับเก้าอี้ไปนั่งข้างๆ แล้วบอกเบาๆ ว่า 'ไม่เป็นไรเลยนะ'

ในโลกที่กดดันให้ต้อง 'อัปเกรด' ตัวเองเป็นเวอร์ชันใหม่ที่ดีกว่าเดิมทุกปี การทบทวนปีเก่า (Year End Review) มักกลายเป็นเหมือนการ 'พิพากษาตัวเอง' มากกว่าการชื่นชม เรามักเผลอหยิบแว่นขยายมาส่องหาความล้มเหลว แล้วมองข้ามความพยายามมหาศาลที่ใช้ไปในแต่ละวัน

บทความนี้ไม่ได้จะชวนมาตั้งเป้าหมาย KPI ชีวิตให้สูงลิ่ว แต่จะชวนทำ Year End Review ฉบับ 'ที่พักใจ' ฉบับที่อนุญาตให้ตัวเองได้เห็นว่า... จริงๆ แล้วปีนี้ก็ไม่ได้แย่ขนาดนั้นหรอก

กับดักของสมองที่ชอบมองหาแต่เรื่องลบๆ (Negativity Bias)

เคยสังเกตมั้ยว่า ต่อให้มีคนชมเราสิบคน แต่ถ้ามีคนตำหนิแค่คนเดียว เรากลับจำคำตำหนินั้นได้แม่นยำจนเก็บไปฝันร้าย? นี่คือกลไกธรรมชาติของสมองที่เรียกว่า 'Negativity Bias' หรืออคติในการมองลบ ซึ่งถูกออกแบบมาเพื่อความอยู่รอดในยุคดึกดำบรรพ์ ให้เราระวังภัยอันตราย

แต่ในบริบทของการใช้ชีวิตยุคปัจจุบัน กลไกนี้กลับทำร้ายเราโดยไม่รู้ตัว โดยเฉพาะช่วงสิ้นปี สมองจะทำงานหนักเพื่อสแกนหาว่า 'ปีนี้เราพลาดอะไรไปบ้าง' เพื่อที่จะได้แก้ไขในปีหน้า เจตนาอาจจะดี แต่ผลลัพธ์คือความรู้สึกด้อยค่าและหมดไฟ

การรู้ทันกลไกนี้คือก้าวแรกที่สำคัญ เมื่อเริ่มรู้สึกว่าปีนี้ 'ไม่ได้เรื่องเลย' ให้สูดหายใจลึกๆ แล้วบอกตัวเองว่า นั่นไม่ใช่ความจริงทั้งหมด เป็นเพียงแว่นตาสีเทาที่สมองเผลอหยิบมาใส่ให้เท่านั้น

เปลี่ยน To-Do List ที่ค้างคา เป็น 'Ta-Da List' ที่น่าภูมิใจ

เราคุ้นเคยกับ To-Do List (สิ่งที่ต้องทำ) กันดีอยู่แล้ว แต่ปัญหาก็คือ มันคือรายการของ 'อนาคต' ที่ยังมาไม่ถึง หรือ 'อดีต' ที่ยังทำไม่เสร็จ ซึ่งมักสร้างความกดดัน

ลองเปลี่ยนมาทำ 'Ta-Da List' กันดูมั้ย?

คำว่า Ta-Da! (ทาดา!) คือเสียงประกอบเวลาเราเปิดตัวอะไรสักอย่างด้วยความตื่นเต้น Ta-Da List คือการจดบันทึก 'สิ่งที่ทำสำเร็จไปแล้ว' ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเล็กน้อยแค่ไหนก็ตาม

แทนที่จะจดว่า:

• ยังไม่ได้ลดน้ำหนัก 5 กิโล
• ยังไม่ได้อ่านหนังสือครบ 20 เล่ม

ลองเปลี่ยนเป็น:

• ปีนี้เริ่มกินผักมากขึ้นในมื้อเย็น
• อ่านนิยายจบไปเล่มนึง สนุกมากเลย
• พาตัวเองออกจากเตียงในวันที่เศร้าที่สุดมาได้
• รอดพ้นจากโปรเจกต์งานที่ยากที่สุดมาแล้ว

เห็นมั้ยว่า พอเปลี่ยนมุมมอง พลังงานในใจก็เปลี่ยนตาม จากความรู้สึก 'ขาดแคลน' กลายเป็นความรู้สึก 'เติมเต็ม'

Micro-wins: ชัยชนะขนาดจิ๋วที่หล่อเลี้ยงหัวใจ

เรามักถูกสอนให้ฉลองเฉพาะความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่ เช่น ได้เลื่อนตำแหน่ง ซื้อบ้าน หรือแต่งงาน แต่ชีวิตจริงประกอบขึ้นจากวันธรรมดาๆ จำนวนมาก และในวันธรรมดาเหล่านั้น มีชัยชนะเล็กจิ๋ว (Micro-wins) ซ่อนอยู่เสมอ

Micro-wins ของปีนี้อาจจะเป็น:

• การกล้าปฏิเสธนัดที่ไม่อยากไป เพื่อกลับมานอนพัก
• การชงกาแฟได้รสชาติที่ถูกปากตัวเองเป๊ะๆ
• การหยุดร้องไห้ได้เร็วกว่าครั้งก่อน
• การยอมรับว่า 'ไม่ไหว' แล้วขอความช่วยเหลือ

สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องเล็กน้อยเลย มันคือหลักฐานว่าเรากำลังเติบโตและดูแลตัวเองอยู่เงียบๆ การมองเห็นและให้ค่ากับ Micro-wins คือการรดน้ำพรวนดินให้หัวใจชุ่มชื้น พร้อมที่จะเติบโตต่อไปในปีหน้า

คำถามทบทวนใจ (ที่ไม่ใช่ KPI)

ลองวางแบบฟอร์มประเมินผลงานลง แล้วมาตอบคำถามเหล่านี้กับตัวเองเบาๆ ดูนะ:

1. "ปีนี้มีช่วงเวลาไหนบ้างที่รู้สึกว่า 'ใจเบา' ที่สุด?"
   (เพื่อค้นหาว่าความสุขจริงๆ ของเราหน้าตาเป็นแบบไหน)

2. "เรื่องยากๆ เรื่องไหนที่ผ่านมันมาได้ แล้วอยากขอบคุณตัวเอง?"
   (เพื่อยืนยันความเข้มแข็งของตัวเอง)

3. "เพลงไหน หนังเรื่องไหน หรือหนังสือเล่มไหน ที่ช่วยโอบกอดเราในปีนี้?"
   (เพื่อทบทวนแหล่งพลังงานใจ)

4. "ปีนี้เราใจดีกับตัวเองมากขึ้นมั้ย?"
   (สำคัญกว่าการถามว่าเราเก่งขึ้นมั้ย)

นิทานเปรียบเทียบ: ต้นไม้ที่ผลัดใบ

ลองจินตนาการถึงต้นไม้ใหญ่ในฤดูหนาว กิ่งก้านอาจดูแห้งเหี่ยว ใบไม้ร่วงหล่นจนเกือบหมดต้น ถ้ามองแค่ภายนอก ใครบางคนอาจบอกว่าต้นไม้นี้ 'ไม่เติบโต' หรือ 'ล้มเหลว' ที่ไม่เขียวชอุ่ม

แต่ลึกลงไปใต้ดิน รากของมันกำลังทำงานอย่างหนักเพื่อหยั่งลึกลงไปหาน้ำ สะสมอาหาร และซ่อมแซมตัวเองเงียบๆ เพื่อรอวันผลิใบใหม่ในฤดูใบไม้ผลิ

ปีนี้ของเธอก็เช่นกัน... บางช่วงเวลาที่ดูเหมือนหยุดนิ่ง ดูเหมือนไม่ได้ทำอะไรเป็นชิ้นเป็นอัน อาจเป็นช่วงเวลาที่รากของเธอกำลังทำงานอย่างหนักเพื่อประคับประคองจิตวิญญาณให้รอดพ้นจากพายุฝน

การที่ใบไม้ร่วงหล่น (สิ่งที่ทำไม่สำเร็จ) ไม่ได้แปลว่าต้นไม้ตาย แต่มันคือกระบวนการธรรมชาติของการเติบโตและการผลัดเปลี่ยน

บทสรุป: แค่ผ่านปีนี้มาได้ ก็เก่งมากแล้ว

ปีใหม่ไม่ได้ต้องการ 'คนใหม่' เสมอไป บางทีปีใหม่อาจต้องการแค่ 'คนเดิม' ที่ใจดีกับตัวเองมากขึ้น รู้จักให้อภัยตัวเองในวันที่ทำพลาด และรู้จักโอบกอดตัวเองในวันที่เหนื่อยล้า

วางปากกาลง ปิดสมุดบันทึก แล้วสูดหายใจเข้าลึกๆ

ปีนี้... เหนื่อยหน่อยนะ
แต่หันไปมองข้างหลังสิ เธอเดินมาไกลมากแล้วนะ

อนุญาตให้ตัวเองพักเถอะ
ปีนี้ไม่ได้แย่ขนาดนั้นหรอก เพราะอย่างน้อย... เธอก็พาหัวใจดวงเดิมข้ามผ่าน 365 วันมาได้อย่างปลอดภัย

และนั่นคือความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่ที่สุดแล้ว.