Quarter-Life Crisis: อายุเท่านี้ ต้องมีอะไรเป็นชิ้นเป็นอันหรือยัง?

ช่วงเวลาหลังวันหยุดยาวมักจะทิ้งมวลความรู้สึกบางอย่างเอาไว้ให้เราเสมอ เมื่อเทศกาลแห่งความสุขจบลงและเราต้องกลับมาเผชิญหน้ากับความจริง หน้าจอคอมพิวเตอร์ กองงานที่คุ้นเคย และตัวเลขในบัญชี ความรู้สึกเคว้งคว้างมักจะก่อตัวขึ้นอย่างเงียบๆ

ยิ่งเมื่อเราเปิดดูโซเชียลมีเดียในช่วงที่ผ่านมา แล้วเห็นภาพเพื่อนวัยเดียวกันหลายคนเริ่มซื้อบ้านหลังแรก ออกรถคันใหม่ แต่งงาน หรือมีลูก ในขณะที่เรายังคงนั่งกินข้าวกล่องร้านเดิมและนั่งรถไฟฟ้าขบวนเดิม คำถามหนึ่งก็มักจะผุดขึ้นมาในหัวทันทีว่า อายุเท่านี้ เราควรมีอะไรเป็นชิ้นเป็นอันบ้างหรือยัง ทำไมคนอื่นถึงเดินหน้าไปไกลกันหมด แล้วทำไมเราถึงยังย่ำอยู่กับที่

ความรู้สึกสับสน กังวล และรู้สึกว่าตัวเองกำลังเดินตามหลังคนอื่นในลู่วิ่งของชีวิต ไม่ใช่ความผิดปกติและไม่ได้เกิดขึ้นกับเราแค่คนเดียว ในทางจิตวิทยา ภาวะนี้มีชื่อเรียกว่า Quarter-Life Crisis หรือ วิกฤตวัยทำงาน ซึ่งมักจะเกิดขึ้นในช่วงอายุยี่สิบกลางๆ ไปจนถึงสามสิบต้นๆ

มันคือช่วงวัยที่สังคมคาดหวังว่าเราน่าจะจัดการชีวิตให้เข้าที่เข้าทางได้แล้ว ต้องมีอาชีพที่มั่นคง มีเงินเก็บ มีความสัมพันธ์ที่ชัดเจน เราถูกปลูกฝังพิมพ์เขียวของชีวิตมาตั้งแต่เด็กว่า เรียนจบ ทำงาน ซื้อบ้าน แต่งงาน และมีครอบครัว เมื่อเราพบว่าชีวิตจริงไม่ได้ดำเนินไปตามเส้นทางที่ถูกขีดไว้ สมองจึงเริ่มส่งสัญญาณเตือนภัยว่าเรากำลังล้มเหลว

สิ่งที่ทำให้วิกฤตวัยทำงานในยุคนี้หนักหนากว่ายุคก่อนๆ คือการมีอยู่ของโซเชียลมีเดีย เราไม่ได้เปรียบเทียบตัวเองกับเพื่อนบ้านหรือคนในหมู่บ้านอีกต่อไป แต่เรากำลังเปรียบเทียบชีวิตเบื้องหลังของเรา กับภาพไฮไลต์ที่ผ่านการคัดกรองมาแล้วของคนทั้งโลก เราเห็นแต่ภาพความสำเร็จจนลืมไปว่าเบื้องหลังภาพเหล่านั้น ทุกคนต่างก็มีความยากลำบากและหนี้สินที่ต้องแบกรับในแบบของตัวเอง

การตั้งคำถามกับชีวิตไม่ใช่เรื่องแย่ แต่มันจะกลายเป็นเรื่องทำร้ายจิตใจทันทีเมื่อเราเอาไม้บรรทัดของคนอื่นมาวัดความสำเร็จของตัวเอง การกดดันตัวเองว่าต้องรีบประสบความสำเร็จให้ทันอายุที่กำหนด เป็นการแบกน้ำหนักที่เกินขีดจำกัดของมนุษย์ธรรมดาคนหนึ่งจะรับไหว

เข้าใจเป็นอย่างดีว่าความรู้สึกที่เหมือนตัวเองกำลังหลงทางอยู่ท่ามกลางคนที่รู้ว่าต้องเดินไปทางไหน มันทำให้รู้สึกโดดเดี่ยวและหนักอึ้งมากแค่ไหน การอยากมีความมั่นคงและอยากเห็นตัวเองเติบโตเป็นเรื่องที่สมเหตุสมผลที่สุด แต่เราอยากชวนให้ทุกคนลองวางนาฬิกาชีวิตที่คนอื่นตั้งเวลาไว้ลงก่อน แล้วค่อยๆ หันมาปรับเข็มทิศชีวิตของตัวเองใหม่ด้วยวิธีการเหล่านี้

1. นิยามความสำเร็จในแบบของตัวเอง
   ลองหยิบกระดาษขึ้นมา แล้วเขียนถึงสิ่งที่ทำให้เรามีความสุขจริงๆ โดยไม่ต้องอิงกับค่านิยมของสังคม ความสำเร็จอาจไม่ใช่การมีบ้านหลังใหญ่ แต่มันอาจหมายถึงการได้นอนหลับเต็มอิ่ม การได้กินของอร่อย หรือการมีเวลาว่างช่วงสุดสัปดาห์เพื่อทำในสิ่งที่ชอบ การเปลี่ยนนิยามความสำเร็จจะช่วยปลดล็อกความกดดันที่มองไม่เห็นออกไปได้

2. คัดกรองสิ่งที่เรารับรู้จากโซเชียลมีเดีย
   หากการเห็นภาพความสำเร็จของคนอื่นทำให้รู้สึกแย่ การกดซ่อนโพสต์ หรือเลิกติดตามบัญชีเหล่านั้นชั่วคราวคือการปกป้องสุขภาพจิตที่จำเป็นมาก เรามีสิทธิ์เต็มที่ที่จะเลือกรับเฉพาะข้อมูลที่ทำให้รู้สึกสบายใจ และพักจากพื้นที่ที่กระตุ้นให้เกิดการเปรียบเทียบ

3. โฟกัสกับความก้าวหน้าเล็กๆ ในแต่ละวัน
   แทนที่จะมองไปที่เป้าหมายใหญ่ในอีกห้าปีข้างหน้า ลองเปลี่ยนมามองสิ่งที่ทำสำเร็จในวันนี้ แค่เราตื่นมารับผิดชอบหน้าที่ของตัวเองได้ ทำงานที่ได้รับมอบหมายเสร็จ หรือแม้กระทั่งการประคับประคองตัวเองให้ผ่านวันอันแสนเหนื่อยล้ามาได้ สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นความก้าวหน้าที่น่าชื่นชมทั้งสิ้น

4. อนุญาตให้ตัวเองสับสนและหลงทางได้
   ชีวิตไม่ใช่ข้อสอบที่มีคำตอบที่ถูกต้องเพียงข้อเดียว การไม่รู้ว่าตัวเองต้องการอะไรในวัยนี้ถือเป็นเรื่องปกติมาก เราสามารถใช้เวลานี้ในการทดลองทำสิ่งใหม่ๆ ค้นหาตัวเอง และเปลี่ยนเส้นทางได้เสมอ ไม่มีความสำเร็จใดที่มาช้าเกินไป หากมันเกิดขึ้นในจังหวะเวลาที่เหมาะสมกับเราที่สุด

หากวันนี้ยังรู้สึกเคว้งคว้างหรือหนักใจ ก็ไม่เป็นไรเลย ปล่อยให้ตัวเองได้พักหายใจลึกๆ การเติบโตต้องใช้เวลา และดอกไม้แต่ละชนิดก็ผลิบานในฤดูกาลที่แตกต่างกัน

เราไม่ได้กำลังเดินตามหลังใคร เราแค่กำลังเดินในเส้นทางของตัวเอง ด้วยจังหวะก้าวที่เหมาะสมกับตัวเรามากที่สุดเท่านั้นเอง